Efekt ekonomiczny uprawy jest wypadkową ceny płodów rolnych, poniesionych nakładów oraz uzyskanego plonu, ale także często jego jakości. Cena sprzedaży nasion rzepaku jest kształtowana przez wiele czynników, na które Rolnik nie ma wpływy. Pomimo tego warto poznać czynniki, które kształtują cenę nasion rzepaku w polskich skupach płodów rolnych. Analiza mechanizmów oraz ich zrozumienie może być pomocna w podjęciu decyzji czy sprzedać nasiona rzepaku, czy też jeszcze czekać.
Spis treści
Notowania giełdy MATIF jako punkt odniesienia
Punktem wyjścia do ustalania cen nasion rzepaku, ale także ziarna w polskich skupach jest paryska giełda Euronext i kontrakty MATIF Rapeseed. To one wyznaczają europejski poziom odniesienia, a krajowa cena skupu jest jego pochodną, która może być nieznacznie korygowana na plus albo minus. Zmienną jest marża transportowa i lokalna sytuacja podażowo-popytowa. Wzrost ceny rzepaku w kontraktach terminowych na giełdzie w Paryżu przekłada się bezpośrednio na zmianę ceny w Polsce. Spowodowane jest to możliwością śledzenia przez Rolników wyceny płodów rolnych oraz zwłaszcza podczas wzrostów, analogiczną zmianą w skupach.
Ceny olejów roślinnych i efekt substytucji
Rzepak ozimy jest jedną z kilku gatunków roślin oleistych i jego cena jest również zależna od poziomu plonowania między innymi soi, palmy oleistej, słonecznika. To właśnie łuszcz pochodzący z dwóch pierwszych wymienionych gatunków jest największym konkurentem tłuszczu produkowanego z nasion rzepaku. W przypadku ich wysokiej podaży można spodziewać się spadku cen rzepaku. Działa to też w drugą stronę, gdy olej palmowy i sojowy drożeje, to rośnie także cena nasion rzepaku.
Kurs euro i dolara wpływają na cenę
Kontrakty terminowe zawierane na paryskiej giełdzie rozliczane są w euro, stąd też cena skupu rzepaku uzależniona jest w pewny stopniu od kursu walut. Są one % niższe w krótkim okresie niż może wynosić sama zmiana notowań cen nasion rzepaku, ale również należy je brać pod uwagę. Obniżenie wartości złotego względem euro powoduje wzrost cen rzepaku, natomiast wzrost wartości PLN skutkuje sytuacją odwrotną.
W handlu globalnym płodami rolnymi duże znacznie ma także relacja euro do dolara. Gdy dolar się umacnia, europejski rzepak robi się tańszy dla kupców rozliczających się w dolarach. Zwiększa to eksport i nie powoduje presji na obniżanie cen rzepaku na MATIF.
Sytuacja globalna – geopolityka, pogoda i biopaliwa
Napięcia na Bliskim Wschodzie podbijają cenę ropy naftowej, a droższa ropa przekłada się na wzrost cen biodiesela produkowanego z oleju rzepakowego. Do tego dochodzi unijna dyrektywa RED III, która wymusza mieszanie biokomponentów i podtrzymuje popyt na surowiec niezależnie od bieżącej koniunktury.
Cena rzepaku na giełdzie Euronext (MATFI) zależy także do przebiegu pogody na Świecie, ale także dostępu do transportu morskiego. Wielu analityków uważa, że to właśnie warunki meteorologiczne i ich wpływ na plonowanie upraw są czynnikami, który w największym stopniu kształtują ceny płodów rolnych. W przypadku niższych plonów niż oczekiwane należy spodziewać się wzrostu cen i odwrotnie.
Parametry plonu też decydują o cenie
Pierwszym ocenianym parametrem nasion rzepaku jest ich wilgotność. Ze względu w wysoką zawartość tłuszczu wilgotność powyżej 9% jest niewskazana, ponieważ może powodować znaczne starty podczas przechowywania. W zależności od miejsca skupu za każdy 0,1% powyżej 9% potrącane jest od 0,2 -0,4 % ceny za 1t.
Zawartość zanieczyszczeń nie powinna przekraczać 2%, jeżeli zostanie ta granica przekroczona, to również należy spodziewać się potraceń.
Podczas kontroli dostarczonej do skupu partii nasion oceniane jest też:
- zawartość kwasu erukowego — maksymalnie 2%
- zawartość WKT (wolne kwasy tłuszczone) – maksymalnie 2%
- zawartość oleju (zaolejenie) – minimum 40%
Wysokie zaolejenie oraz pożądany profil kwasów tłuszczowych to cechy w dużej mierze uwarunkowane genetycznie, dlatego budowanie odpowiedniej wartości handlowej plonu najlepiej rozpocząć od starannej selekcji odmian do siewu, z którymi można zapoznać się na stronie https://osadkowski.pl/material-siewny/nasiona-rzepaku–c-001098.
Ceny płodów rolnych z racji dużego powiązania z globalnymi gospodarkami zależą do wielu czynników. Dlatego też bardzo trudno jednoznacznie wskazać kierunek zmiany ceny. Warto jednak śledzić komunikaty związane z planowanymi i rzeczywistymi zbiorami najważniejszych gatunków roślin uprawnych. Dużo niższe zbiory niż zakładano, mogą być sygnałem, że w najbliższym czasie należy spodziewać się wzrostu cen.
Złożone mechanizmy wyceny rzepaku
Ostateczna kwota proponowana plantatorom w punktach skupu stanowi wypadkową wielu globalnych oraz lokalnych zmiennych. Głównym drogowskazem dla handlowców pozostają notowania paryskiej giełdy MATIF, choć ogromne znaczenie mają również wahania kursów walut czy podaż konkurencyjnych surowców oleistych. Dodatkowo aktualne trendy dyktuje światowa sytuacja geopolityczna, zjawiska pogodowe i zapotrzebowanie ze strony sektora biopaliw. Sukces sprzedażowy zależy również od bezwzględnej jakości dostarczonych nasion. Utrzymanie wysokich parametrów plonu to najprostszy sposób na uniknięcie potrąceń finansowych w skupie.